“Дзядоўская міска” керамічная

12.60 руб.

У наяўнасці

Артыкул: АС_16.3.18_1 Катэгорыі: , Тэгі: , ,

Апісанне тавара

Дзядоўская міска – гэта важны абрадавы прадмет, які выкарыстоўваецца ў памінальнай традыцыі беларусаў. Міскі, як і іншы керамічны посуд, увайшлі ў пахавальна-памінальны комплекс рэчаў у далёкай старажытнасці. Посуд знаходзяць археолагі ў пахаваннях ад часоў позняга каменнага веку (неаліту). Мяркуецца, што ён прызначаўся для захавання ахвяраванай ежы для нябожчыка. Акрамя таго, керамічны посуд выкарыстоўваўся на могілках у час правядзення памінальных абрадаў, на святы ўшанавання продкаў.

Звычай выкарыстоўваць дзядоўскую міску ці талерку захаваўся да нашых дзён на восеньскія Дзяды, якія ладзяцца па ўсёй краіне ў канцы кастрычніка – пачатку лістапада. Вядома, што перш чым прыступаць да абрадавай вячэры, дзядам адкладаюць ад кожнай стравы ў асобную міску. У некаторых мясцовасцях Беларусі, у прыватнасці ў Падзвінні, ў міску таксама маглі ўліваць і чарку гарэлкі, а таксама клалі туды і грошы. Гэтая талерка павінна была заставацца на стале ў час вячэры, і яе не прыбіралі да раніцы. Таксама вядома, што дзядоўскую міску маглі ставіць на вакно або падваконнік за вакном. Дзесьці талерку з ежай для дзядоў выносілі на двор.

Яшчэ і сёння шмат дзе можна пабачыць, як на дні ўшанавання продкаў, на могілкі прыносяць талерачкі, у якіх пакідаюць пачастунак для дзядоў. Гэтая традыцыя не перапыняецца ўжо шмат стагоддзяў на тутэйшай зямлі.

Дзядоўская міска (талерка) па сутнасці з’яўляецца маленькім ахвярнікам у хаце ці на могілках. Невыпадкова, што шэраг культавых камянёў з паглыбленнямі народная традыцыя называе “талеркамі” і звязвае з боствамі ды легендарнымі героямі. Паданні распавядаюць, што такія камяні былі адмысловамі сталамі. Гэта з’яўляецца рэхам тых часоў, калі на камянях ахвяраваліся багам і продкам.

Напярэдадні восеньскіх Дзядоў этнакрама “Рагна” прапануе дзядоўскую міску, якая зроблена па матывах посуду Сярэднедняпроўскай археалагічнай культуры, што ў бронзавым веку (у 2-й палове 3-га – 1-й палове 2-га тысячагоддзя да нашай эры) займала Верхняе і Сярэдняе Падняпроўе, у тым ліку землі Гомельскай і Магілёўскай, часткова Мінскай і Віцебскай абласцей. Існуе меркаванне, што насельніцтва Сярэднедняпроўскай культуры было крыніцай распаўсюджвання індаеўрапейцаў у Паўночную і Цэнтральную Еўропу.

Арыгінальны выраб быў знойдзены археолагамі ў пахаванні №43 ва ўрочышчы Стрэліца Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці.

Дадзены выраб упрыгожвае арнаментальны пас, які складаецца з ромбаў з кропкамі ўнутры і трохкутнікаў. Між іншым, падобныя арнаментальныя ўзоры сустракаюцца ў беларускіх арнаментах наступных стагоддзяў. Рамбічныя знакі даследчыкі суадносяць з сімваламі зямлі. Наяўнасць падобных знакаў на посудзе ў пахаванні можа быць патлумачана індаеўрапейскімі ўяўленнямі пра Маці Зямлю, якая была не толькі багіняй плоднасці і нараджэння, але і смерці. Яшчэ ў пачатку ХХ стагоддзя беларусы казалі: “Зямля святая, яна наша маці, яна нас жывых корміць, а па смерці да сябе прыхіляе”, “Зямля наша матка, бо ўсе мы ад яе радзіліся, ўсіх яны й прыме, як мы памром”.

Дзядоўская міска са знакамі Маці Зямлі будзе вашым ахвярнікам у хаце ці на могілках у час ушанавання продкаў. Мы, як і нашы продкі стагоддзямі да нас, у восеньскі вечар збярэмся за агульным сталом і паклічам на вячэру дзядоў, каб быць разам і мець моц.

Дадатковая інфармацыя

Матэрыял